FANDOM


Şablon:Sil

Dosya:Germanos Karavaggelis2.jpg

Pontus Rum Çeteleri, Doğu Karadeniz'de bulunan Rumlar tarafından oluşturulmuştur. Osmanlı Devleti, XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren siyasî alanda azınlıklar meselesiyle oldukça meşgul olmuştur. Hatta bu konu Lozan Antlaşması'na kadar devam etmiştir. Bilhassa Fransız İhtilali’nin ve Osmanlı Devleti üzerinde emelleri olan büyük güçlerin etkisiyle Osmanlı içerisinde yapay bir Pontus meselesi ortaya çıkartılmıştır. Oysaki tarihteki Pontus Devleti ile ortaya atılan ve gerçekleştirilmek istenen Pontus Devleti arasında hiçbir bağlantı yoktur. XIX. yüzyıla gelindiğinde çok milletli, dinli ve kültürlü olan Osmanlı Devleti, çağın özelliği gereği gerek iç gerekse dış güçlerin etkisiyle dağılma sürecine girmiştir. İçinde bulunan azınlıklar büyük devletlerin desteği ile yavaş yavaş Osmanlı Devleti’nden ayrılırken, yüzyıllardır Anadolu’da Türklerle iç içe yaşayan Rumlara da İnebolu’nun batısından başlayıp Batum’a kadar uzanacak olan bir Pontus Devleti kurma hayalleri içine girmişlerdi. Bu devletin başkenti olarak da Samsun’u seçmişlerdi. Bu nedenle Samsun ve çevresinde çok yoğun çete faaliyetlerine başladılar. Din adamları bu çeteleri kışkırtmada aktif rol oynamışlardır. Bütün bunlara karşı Osmanlı Devleti aldığı çeşitli tedbirlerle Müslüman halka karşı yapılan bu yıkıcı ve acımasız faaliyetleri durdurmaya çalışmıştır.

Amaçları Edit

Bölgedeki müdahaleleri sonucu siyasî bir mahiyet kazanmaya bağlamıştı. Bunun temelinde, yerli Rumların, Sinop’un batısından Batum’a kadar uzanan kıyı bölgesinde Pontus Devleti kurma fikri yatmaktaydı. Daha 1914 sonbaharında, Osmanlı İmparatorluğu’nun I. Dünya Savaşı’na Almanya ve müttefikleri saffında katmasının ardından, bölgede Rum çeteleri oluşmuş ve asayişsizlik baş göstermişti. Bu isyan hareketi, Rum halkı için yalnız Samsun bölgesinde değil, Rumların yaşadığı tüm Anadolu köylerinde meydana gelmişti. Pontus Devleti kurma hayalleriyle İstanbul ve Atina’dan gelen ajan ve propagandacılar tarafından sistemli bir şekilde hazırlanan isyan, 1921 yılı başlarında patlak vermişti. Hükümetin, Yunanistan’la savaşa karar verip seferberlik ilan etmesi isyanın artmasına neden olmuştu. Rumlar propagandanın da etkisiyle kitle halinde silahlarını da alarak askerden kaçmaya başlamışlardı. Anadolu kıyılarında bulunan Yunan filosunun güvencesi ve askerî gereç yardımında bulunulmasıyla isyan giderek artmıştı. Bölgede komiteler kurulmuş ve teşkilat genişletilmişti. Savaş yıllarında Rus işgaline uğrayarak büyük bir iç göçle ezilen Müslüman halk, Mütarekeden sonra da Pontusçu Rum çetelerinin saldırılarıyla karşı karşıya kalmıştı. Millî Mücadele başlarken, Pontus ayaklanmacılarının sayısı yirmi beş bin kişiye ulaşmıştı. Yunanistan ve Rusya’dan da bu çetelere eleman taşınmaya devam edilmişti. Özellikle Batum limanından Samsun civarına Rum ve Ermeniler getirilip bırakılmıştı. Bu Rum çetelerinin amacı, Trabzon, Giresun, Ordu, Samsun ve diğer Karadeniz şehirlerinde asayişi bozuk göstererek İtilaf Devletleri'nin işgaline zemin hazırlamaktı. Bölgedeki ilk silahlı çeteyi, Amasya, Samsun ve havalisi Metropoliti Germanos, 1908 yılında Samsun’da kurmuş, Yunan bir şirketin gemisiyle getirilen 50 civarında Manlicher marka tüfek ile çeteler silahlandırılmıştı. Mustafa Kemal, bölgenin durumuyla ilgili olarak İstanbul’a gönderdiği 22 Mayıs 1919 tarihli raporda, Germanos’un idaresindeki Rum çetelerinin siyasî bir mahiyetleri olduğunu belirtmekteydi. Raporda otuz üçü Samsun’da, kırk kadar Rum çetesi sayılmakta, buna karşılık altısı Samsun’da bulunan on üç kadar Türk çetesi olduğu bildirilmekteydi. I. Dünya Savaşı başladığı zaman seferberlik emrine karşı çıkan veya askerden kaçan Rumları, Pontus Cemiyeti ve Metropolitlikler örgütleyerek çeteler teşkil etmişlerdi. Bizzat Rusların 2000 tüfekle silahlandırdıkları ilk çete reisleri Vasil Usta ve Dimitrios Haralambidis başta olmak üzere, Türkler öldürülmeye ve Türk köyleri yakmaya başlanmıştı. I. Dünya Savaşı’nda ilk çetecilik faaliyetleri, Bafra civarında Nebyan dağlık bölgesinde olmuştu. Daha sonra Samsun, Çarşamba, Vezirköprü, Terme, Amasya, Merzifon, Kavak, Ladik, Gümüşhacıköy, Havza, Tokat, Erbaa ve Sivas bölgelerine yayılmıştı. 1916 yılında başlayan bu çetecilik faaliyetlerini Rusya’nın yanı sıra Yunan Konsolosluğu’nun sekreteri Lazaros Melidie’de desteklemekteydi. Yunanlar, Samsun ve çevresine oldukça önem vermişlerdi. Pontus Cemiyeti, bu çete faaliyetlerinin yürütülmesinde önemli rol üstlenmişti.

Konuyla ilgili kaynakça Edit

  1. Mahmut Goloğlu, Anadolu’nun Milli Devleti PONTOS, Ankara 1973, s. 72</ref>
  2. Tuncer Baykara, Anadolu’nun Tarihi Coğrafyasına Giriş I. Anadolu’nun İdarî Taksimatı, Ankara 1988, s.</ref>
  3. Tuncer Baykara, a.g.e., s. 28
  4. Aurel Decei, “Karadeniz”, İslam Ansiklopedisi, C. VI., s. 238-239
  5. Mahmut Goloğlu, a.g.e., s. 78
  6. Ali Güler, Yakın Tarihimizde Pontus Meselesi ve Rum-Yunan Terör Örgütleri, Ankara 1995, s. 40
  7. Mahmut Goloğlu, a.g.e., s. 234
  8. Mesut Çapa, Pontus Meselesi Trabzon ve Giresun’da Milli Mücadele, Ankara 1993, s. 17
  9. Halit Eken, Bir Milli Mücadele Valisi ve Anıları Kapancızâde Hamit Bey, İstanbul 2008, s. 525
  10. Mehmet Bilgin, “Pontus Meselesine Tarihsel Bakış”, Başlangıçtan Günümüze Pontus Sorunu, Trabzon 2007, s.29 
  11. Hamit Pehlivanlı, “Tarih Perspektifi İçerisinde Pontus Olayı: Yakın Tarihimize ve Günümüze Etkileri”, Pontus Meselesi ve Yunanistan’ın Politikası (Makaleler), Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara 1999, s. 81
  12. Pontus Meselesi, (Yayına Haz.: Yılmaz Kurt), Ankara 1995,s. 61
  13. Mahmut Goloğlu, a.g.e., s. 235
  14. Stefanos Yerasimos, “Pontus Meselesi (1912-1923), Toplum ve Bilim, Sayı: 43/44 Güz 1988-KıĢ 1989,s. 34; 
  15. Mustafa Balcıoğlu, İki İsyan Koçgiri, Pontus Bir Paşa Nurettin Paşa, Ankara 2000, s. 71-72
  16. Stefanos Yerasimos, “a.g.m”, s.37
  17. Mustafa Balcıoğlu, a.g.e., s. 73,

This page was moved from wikipedia:tr:Pontus Rum Çeteleri. It's edit history can be viewed at Pontus Rum Çeteleri/edithistory

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Also on FANDOM

Random Wiki